Możemy sobie poradzić z wysokim cholesterolem – oto jak

U wielu osób podczas rutynowych badań lekarskich diagnozuje się „wysoki poziom cholesterolu”. Być może słyszałeś od lekarza sformułowania takie jak „Masz wysoki poziom LDL” lub „Twój poziom cholesterolu przekracza normę” i zastanawiałeś się, jak poważna jest ta sytuacja. W dalszej części przyjrzymy się, czym dokładnie jest cholesterol, jakie są jego prawidłowe wartości, jakie ryzyko niesie ze sobą jego podwyższony poziom i jak możemy go skutecznie kontrolować. Oto, co mówi. Dr Kiril Svilenov, specjalista medycyny ogólnej w Sofii.

Czym jest cholesterol?

Cholesterol bierze udział w budowie błon komórkowych, produkcji hormonów steroidowych, takich jak estrogen i testosteron, oraz syntezie witaminy D. Jest również niezbędny do wytwarzania kwasów żółciowych, które pomagają wchłaniać tłuszcze z pożywienia.

Około 70 do 80 procent całkowitego cholesterolu w organizmie jest syntetyzowane przez wątrobę, a pozostała część jest wchłaniana z pożywieniem. Oznacza to, że nawet przy zdrowej diecie u niektórych osób może wystąpić wysoki poziom cholesterolu. Przyczyną są predyspozycje genetyczne lub indywidualne cechy metaboliczne.

LDL i HDL – jaka jest różnica?

Cholesterol nie krąży samodzielnie we krwi, lecz jest transportowany przez specjalne cząsteczki zwane lipoproteinami. Dwa główne rodzaje cholesterolu, które są ważne dla naszego zdrowia, to LDL i HDL.

LDL, czyli lipoproteina o niskiej gęstości, jest często nazywany „złym cholesterolem”. Dzieje się tak, ponieważ gdy jego poziom jest wysoki, LDL odkłada się na wewnętrznych ścianach naczyń krwionośnych, tworząc blaszki miażdżycowe. Z czasem nagromadzenie to może prowadzić do zwężenia naczyń i zwiększenia ryzyka zawału serca, udaru mózgu lub innych chorób układu krążenia.

HDL, czyli lipoproteiny o wysokiej gęstości, są znane jako „dobry cholesterol”. Ich rolą jest zbieranie nadmiaru cholesterolu z tkanek i naczyń krwionośnych i transportowanie go z powrotem do wątroby, gdzie jest on przetwarzany i wydalany z organizmu. W ten sposób HDL zapobiega odkładaniu się blaszek miażdżycowych i pełni funkcję ochronną dla serca i naczyń krwionośnych.

Jakie są zalecane wartości cholesterolu?

Nie ma uniwersalnych wartości referencyjnych, które odnosiłyby się do wszystkich osób. Interpretacja wyników musi być dokonywana indywidualnie, z uwzględnieniem wieku, obecności innych chorób, a także ogólnego ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych. Istnieją jednak wartości orientacyjne, do których dąży praktyka medyczna:

• Całkowity cholesterol powinien być niższy niż 5,0 mmol/l.
• W przypadku cholesterolu LDL zaleca się, aby wartość była niższa niż 3,0 mmol/l u osób zdrowych, a poniżej 1,8 mmol/l u pacjentów z grupy zwiększonego ryzyka.
• Poziom cholesterolu HDL powinien wynosić powyżej 1,0 mmol/l u mężczyzn i powyżej 1,2 mmol/l u kobiet.

Wartości te nie są bezwzględne, ale stanowią wskazówkę przy ocenie, czy interwencja jest konieczna.

Jakie są przyczyny wysokiego poziomu cholesterolu?

Chociaż znaczna część cholesterolu jest produkowana w organizmie, nasz styl życia odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu jego poziomu w zdrowych granicach. Do najczęstszych przyczyn wysokiego poziomu cholesterolu należą:

• Spożywanie produktów bogatych w tłuszcze nasycone – takich jak tłuste mięso, masło, ser i potrawy smażone.
• Niedostateczna aktywność fizyczna i siedzący tryb życia.
• Nadwaga lub otyłość.
• Palenie.
• Niedostateczne spożycie błonnika roślinnego, warzyw i owoców.

Z drugiej strony istnieją również czynniki, na które nie mamy wpływu:

• Dziedziczne formy hipercholesterolemii, w których poziom cholesterolu jest wysoki od wczesnego wieku.
• Niektóre choroby, takie jak niedoczynność tarczycy (powolna czynność tarczycy), cukrzyca, choroby wątroby i nerek, bezdech senny lub choroby autoimmunologiczne, takie jak toczeń.
• Przyjmowanie niektórych leków stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego, HIV, niektórych nowotworów lub po przeszczepach.

Jak obniżyć poziom cholesterolu?

W przypadku umiarkowanie podwyższonego poziomu i braku poważnych czynników ryzyka, najlepszym pierwszym krokiem jest zmiana stylu życia. Takie zmiany często przynoszą widoczne rezultaty bez konieczności stosowania leków.

Zmiany w diecie obejmują:

• Ogranicz spożycie tłuszczów nasyconych i unikaj tłuszczów trans.
• Zwiększ spożycie błonnika rozpuszczalnego pochodzącego z takich produktów jak płatki owsiane, rośliny strączkowe, produkty pełnoziarniste i nasiona.
• Ogranicz spożycie tłuszczów roślinnych – na przykład oliwy z oliwek, awokado i surowych orzechów.
• Włączenie do diety większej ilości owoców i warzyw.
• Ogranicz spożycie czerwonego mięsa, masła i tłustych serów.

Regularna aktywność fizyczna jest również kluczowa. Zaleca się co najmniej 30 minut umiarkowanej aktywności fizycznej dziennie, pięć razy w tygodniu. Może to być spacer, pływanie, jazda na rowerze, a nawet praca w ogrodzie.

Kontrola masy ciała i zmniejszenie obwodu talii również pomagają obniżyć poziom cholesterolu. Ponadto rzucenie palenia i ograniczenie spożycia alkoholu mają pozytywny wpływ na profil lipidowy.

Jaka jest rola suplementów diety?

W przypadku wartości granicznych, gdy nie ma wskazań do leczenia farmakologicznego, można rozważyć stosowanie suplementów diety. Do najczęściej stosowanych należą:

• Fermentowany czerwony ryż – zawiera naturalne statyny.
• Kwasy tłuszczowe omega-3 – występują w oleju rybim, siemieniu lnianym i chia.
• Babka płesznik – łupiny babki płesznik są doskonałym źródłem błonnika.
• Cynamon – w niektórych przypadkach pomaga kontrolować poziom lipidów.

Należy podkreślić, że suplementy nie zastępują zdrowego stylu życia i nie należy ich przyjmować bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem.

Kiedy konieczne jest leczenie farmakologiczne?

Jeśli zmiany stylu życia nie prowadzą do oczekiwanego obniżenia poziomu cholesterolu lub jeśli pacjent jest w grupie wysokiego ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych, rozpoczyna się leczenie farmakologiczne. Najczęściej stosowaną grupą leków są statyny, które skutecznie obniżają poziom cholesterolu LDL i stabilizują istniejące blaszki miażdżycowe.

Niektórym pacjentom przepisuje się dodatkowe leki w celu osiągnięcia bardziej rygorystycznych celów, np. stężenia LDL poniżej 1,8 mmol/l w przypadkach zwiększonego ryzyka lub poniżej 1,4 mmol/l w przypadku przebytego zawału serca.

Dr Kiril Svilenov (mówi również po angielsku) może zlecić odpowiednie badania i zalecić indywidualną terapię, odpowiednią dla Ciebie. Jest lekarzem rodzinnym i specjalistą medycyny ogólnej, który przyjmuje pacjentów w dwóch placówkach:

W nagłych wypadkach należy zgłosić się do Centrum Medycznego GALEN-21 mieszczącego się w budynku 20 DCC (ul. Gen. Toshev 15-17), gdzie w gabinecie doktora Svilenova obowiązuje całodobowa opieka lekarska.

• Biuro 115 w 29 DCC (ul. G. Izmirlieva 8) – w dni parzyste od 14:00 do 19:00, w dni nieparzyste – od 8:00 do 13:00.
• Biuro 12 (Budynek 4 – Szpital Łozenec /Szpital Rządowy/) po umówionej wizycie Tutaj lub umów się telefonicznie (w dni robocze) pod numerem godziny pracy NA
  telefon. +359 895 660 650 .

Nad tekstem pracowała Ina Dimitrova