Odstawienie leków przeciwzakrzepowych lub przeciwpłytkowych przed ekstrakcją zęba jest nie tylko niepotrzebne, ale i bardzo ryzykowne. Kardiolog dr Aleksander Nosikow zwrócił się z tym apelem do lekarzy i pacjentów na swoim profilu na Facebooku. Jego stanowisko zostało zainspirowane rosnącą liczbą próśb o konsultacje dotyczące konieczności odstawienia takich leków przed ekstrakcją zęba.
Są to leki zapobiegające tworzeniu się skrzepów krwi. Leki przeciwzakrzepowe — na przykład rywaroksaban, apiksaban, edoksaban, dabigatran lub warfaryna, zmniejszają ryzyko udaru i zakrzepicy w takich schorzeniach, jak migotanie przedsionków lub żylna choroba zakrzepowo-zatorowa. Leki przeciwpłytkowe — jak aspiryna, klopidogrel, prasugrel lub tikagrelor — są często stosowane po wszczepieniu stentu wieńcowego lub w przypadku wysokiego ryzyka sercowo-naczyniowego.
Ryzyko krwawienia podczas usuwania zęba jest niewielkie, ale ryzyko zakrzepicy, jeśli leczenie zostanie przerwane nieprawidłowo, może być katastrofalne w skutkach.
Głównym problemem jest to, że ryzyko krwawienia podczas ekstrakcji zęba jest zazwyczaj możliwe do opanowania, podczas gdy ryzyko zakrzepicy w przypadku nieprawidłowego przerwania terapii może być katastrofalne. Amerykańskie Towarzystwo Stomatologiczne stwierdza, że u większości pacjentów nie ma potrzeby zmiany leczenia przeciwzakrzepowego lub przeciwpłytkowego przed zabiegiem stomatologicznym, a krwawienie zazwyczaj udaje się opanować miejscowo.
To właśnie jeden z ważniejszych argumentów dr. Nosikowa: zaprzestanie podawania tych leków nie jest nieszkodliwe. Na przykład u pacjenta ze stentem, zaprzestanie podawania leku przeciwpłytkowego może prowadzić do zakrzepicy w stencie – ostrego, zagrażającego życiu zatoru naczynia wieńcowego. U pacjenta z migotaniem przedsionków, nieprawidłowe zaprzestanie podawania leku przeciwzakrzepowego może zwiększyć ryzyko udaru mózgu zatorowego. Konsekwencją może być śmierć lub trwałe kalectwo.
Tymczasowe „przykrycie“ heparyną – nie jest standardową praktyką dla każdego pacjenta
Należy wyjaśnić, że heparyny drobnocząsteczkowe, znane pacjentom pod nazwami handlowymi takimi jak Clexane czy Fraxiparine, nie są uniwersalnym „substytutem“. Nie zastępują one leków przeciwpłytkowych. W przypadku bezpośrednich doustnych antykoagulantów, tzw. pomost – tymczasowe „pokrycie“ heparyna — nie jest standardową praktyką dla każdego pacjenta. Amerykańskie Kolegium Kardiologiczne podkreśla również, że u pacjentów przyjmujących bezpośrednie doustne leki przeciwzakrzepowe zazwyczaj nie ma sensu leczenie pomostowe heparyną lub heparyną drobnocząsteczkową, ponieważ okres bez antykoagulacji, o ile w ogóle jest potrzebny, jest krótki.
W przypadku zabiegów stomatologicznych decyzja zależy od wielu czynników: jakie leki przyjmuje pacjent, dlaczego je przyjmuje, kiedy wszczepiono stent, czy występuje u niego migotanie przedsionków, udar mózgu, choroba nerek, wysokie ryzyko krwawienia, rodzaj przeprowadzanej ekstrakcji oraz jakie znieczulenie zostanie zastosowane. Dlatego nie ma jednego, bezpiecznego schematu leczenia, który sprawdziłby się u wszystkich.
Obecne wytyczne uznają większość drobnych zabiegów stomatologicznych za interwencje niskiego ryzyka. Przegląd z 2024 roku wykazał, że w przypadku większości drobnych zabiegów stomatologicznych leczenie przeciwpłytkowe lub przeciwzakrzepowe można kontynuować bez przerwy, a w razie potrzeby stosuje się miejscowe środki hemostatyczne – takie jak ucisk, szwy, miejscowe środki hemostatyczne lub płyn do płukania jamy ustnej z kwasem traneksamowym.
Niektórzy pacjenci mogą musieć pominąć dawkę lub ją opóźnić
Nie oznacza to, że nigdy nie dokonuje się zmiany terapii. U niektórych pacjentów i w przypadku zabiegów o podwyższonym ryzyku może być konieczne pominięcie dawki, opóźnienie jej podania lub dłuższa przerwa. Należy to jednak ocenić wcześniej przez lekarza, który zna ryzyko sercowo-naczyniowe pacjenta. Wytyczne SDCEP podkreślają również potrzebę szczegółowej oceny w zależności od leku, zabiegu i ryzyka krwawienia.
Praktyczne zalecenia dla pacjentów są jasne: nie należy samodzielnie przerywać przyjmowania leków przeciwzakrzepowych ani przeciwpłytkowych przed ekstrakcją zęba. Jeśli stomatolog lub chirurg uważa, że istnieje ryzyko krwawienia, powinien poprosić o konsultację przedoperacyjną z kardiologiem, podczas której zostanie omówiony przebieg zabiegu, przewidywane ryzyko krwawienia oraz rodzaj znieczulenia. Dopiero wtedy kardiolog może wydać pisemną rekomendację dotyczącą kontynuacji, tymczasowej zmiany terapii lub przełożenia zabiegu.
Ekstrakcja zęba najczęściej nie jest zabiegiem nagłym. Dlatego najbezpieczniej jest podjąć decyzję w odpowiednim czasie – nie w dniu zabiegu i nie w krótkim komunikacie, ale po rzetelnej ocenie medycznej.
Redaktor Ina Dimitrowa
PL 
BG 
EN 
DE 
SR 
RO 
EL 
RU 
IT 
ES 
PT 
FR 